نوشته شده توسط : مهدی پور

سلام بر مظلومان و تشنه کامان همیشه جاوید کربلا

طبق آیینهای مرسوم در نقاط مختلف ایران،در گیلان هم آیین زیبا و مرسومی از محرم ترسیم شده است.که گویند از برای شرق گیلان است و در غرب گیلان وجود نداشته است و شاید به ندرت و یا کم بوده است.ولی طبق تحقیقاتی که داشته ام این آیین در محدوده شرق گیلان که راس آن شهر بزرگ و دیار عاشقان علوی شهر ابریشم لاهیجان که آن زمان نیمه دوم گیلان بوده قرار داشته است.

اگر گیلان را به دو نیم تقسیم کنیم یعنی شرق و غرب .

لاهیجان قسمت شرقی و بزرگترین منطقه گیلان بوده است

تالش و فومنات قسمت غرب منطقه بزرگ در گیلان بوده است.

به هر حال این آیین بزرگ از لاهیجان آغاز شده است.

چند سال پیش یکی از دوستانم برای دیدن این مراسم به لاهیجان آمد و می گفت در یکی از شهرهای

مرکزی ایران چنین آیینی وجود دارد نه به شکل امروزی لاهیجان متاسفانه نام آن شهر را نمی دانست .

در کل باید بگویم براساس تحقیقاتم در چند سال اخیر البته نمی توان اظهار کامل بودن تحقیقات را داشت.(من از دوستانی که اطلاعاتی درباره این آیین قدیمی دارند تقاضا میکنم برای کامل شدن تحقیقات به من کمک کنند) در واقع بحث را چنین ادامه می دهیم. آیین بزرگ که امروزه آن را چهل منبر می نامند در روزگاران قدیم در شهر لاهیجان و گیلان شرق وجود داشته (البته امروزه فقط در شهر لاهیجان) برخی گقته اند دورانش به تیموریان و برخی به دوران صفویان نسبت داده اند.در کل زمان زیادی می گذرد،که این آیین بزرگ در گیلان و البته شرق گیلان و امروزه لاهیجان وجود دارد.

گفته شده است علامه مجلسی در کتاب خود از این آیین مقدس یاد کرده است.

در کتاب قدیمی یکی از نویسندگان فرانسوی دیده شده که این آیین را مختص شهر ابریشم لاهیجان ذکر کرده اند.و گویند در زمان قاجار زنان و مردان در گوچه های تنگ با فانوس برای شهیدان کربلا عزاداری می کردند و این آیین را پاس می داشتند. شخصی در کتاب خود نوشته این آیین مختص شیعیان گیلان و دیلمان می باشد شاید منظور او از دیلمان لاهیجان بوده و شاید در آن مناطق هم چنین مراسمی وجود داشته است.حال بحث را کوتاه کرده و در مورد این آیین بگوییم نام این مراسم در زمانهای دور به یاد سردار کربلا و هفتاد و دو تن از یارانش می باشد و به ۷۲ منبر مشهور بوده ولی بعدها نمی دانم به چه دلایلی از آن به ۴۰ منبر یاد کرده اند که آن هم جای بحث و تحقیق دارد.

تفسیر در باره این مراسم:

منبر : که گویند در آخرین لحظات امام از دشمن مهلت خواست و به بالاترین مکان رفت و با خدا راز و نیاز کرد.

تشت: که گویند شمر لعنت اله سر مبارک حسین را بریده و در تشت گذاشته است.

خاک:که گویند امام به مکان موعود رسید و از شخصی سوال کرد اینجا کجاست آن شخص گفت اینجا نینوا و امام گفت اینجا خاک کربلاست اینجاست که من و برادرم و فرزندانم و یارانم را شهید خواهند کرد و زنان و اصحابم را به اسارت خواهند گرفت و اینجاست که روزی شیعیان و عاشقانم مرا زیارت خواهند کرد

شمع: که گویند به یاد ۷۲ تن از مردان کربلا می باشد.

خرما:  که گویند به یاد آخرین غذای امام و یارانش .

برنج: که گویند آن را ایرانیان اضافه کرده اند و چون این محصول با رنج و مشقت بوجود می آید یادآور رنج و اندوه کربلاست که بر شیعیان گذشته است.

شیر و شربت: که گویند به یاد عطش و تشنگی لبان امام و فرزندان و یاران و اصحابش می باشد که بعد از نوشیدن گویند. سلام بر حسین تشنه لب و یارانش.

آتش: که گویند بعد شهادت سردار شهیدان حسین بن علی،وحشیان و لعنت شدگان تاریخ، خیمه های  خاندان رسول اله را به آتش کشیدند.

 در آخر نوحه خوان:که گویند کسی برای عزای حسین نوحه می خواند و مردم او را همراهی میکردند.

                                                         *****************

گویند امروزه جوانان در کوچه های تاریک، چهل شمع و چهل خرما تهیه کرده و سراغ کسانی که در کنار خانه خود به یاد شهیدان کربلا منبر بنا کرده اند و آتشی روشن و کاسه ی برنج و شربت و شیر در کنارش  و نوایی از نوحه خوانی عزاداری شهیدان کربلا گذاشته اند .....این جوانان نذری کرده و شمعی به میان آتش انداخته و مقداری برنج برداشته و شربت و شیر به یاد تشنه کامان همیشه جاوید کربلا می نوشند و با اشک، نوحه ی شهیدان کربلا می خوانند.

این مراسم در شب عاشورا زمانی که آفتاب تاسوعا غروب کرده است در کوچه های تنگ و تاریک لاهیجان برگزار می شود ( البته امروزه در بخش کوچکی از لاهیجان در محله میدان چهار پادشاهان بیشتر دیده شده است )

************************




:: برچسب‌ها: فرهنگ گیلان, آیین و رسوم گیلانی
تاریخ انتشار : ۱۳٩٠/٥/٢٥ | نظرات ()
 
   
خدایا اگر ندانستم از تو چه بخواهم و از درخواست خودم حیران بودم ؛ تو مرا به آن چه صلاحم هست رهنمون باش.و دلم را بدانچه رستگاری من در آن هست؛متوجه فرماکه چنین کاری از توشگفت آور نیست و از کفایت های توناساخته نمی باشد.