نوشته شده توسط : مهدی پور

نخستین اشاره در تاریخ اساطیر ایران به وجود پرچم، به قیام

کاوه آهنگر علیه ظلم و ستم آ‍‍ژی دهاک (ضحاک) برمی‌گردد. درآن هنگام کاوه برای آنکه مردم را علیه ضحاک بشوراند، پیش‌بند چرمی خود را بر سر چوبی کرد و آن را بالا گرفت تا مردم گرد او جمع شدند. سپس کاخ فرمانروای خونخوار را در هم کوبید وفریدون را بر تخت شاهی نشانید.

 فریدون نیز پس از آنکه فرمان داد تا پاره چرم پیش‌بند کاوه را با دیباهای زرد و سرخ و بنفش آراستند و در و گوهر به آن افزودند، آن را درفش شاهی خواند و بدین سان {درفش کاویان} پدید آمد.

 نخستین رنگهای پرچم ایران زرد،سرخ و بنفش بود. بدون آنکه نشانه‌ای ویژه بر روی آن وجود داشته باشد.درفش کاویان صرفا افسانه نبوده و به استناد تاریخ در زمان ساسانیان و هخامنشیان پرچم ملی ایران را درفش کاویان می‌گفتند. هر چند این درفش کاویانی اساطیری نبوده است.محمد بن جریر طبری در کتاب تاریخ خود به نام الامم و الملوک می‌نویسد: درفش کاویان از پوست پلنگ درست شده، به درازای دوازده ارش که اگر هر ارش را که فاصله بین نوک انگشتان دست تا بندگاه آرنج است 60 سانتی متر به حساب آوریم، تقریبا 5 متر عرض و 7 متر طول می‌شود. به روایت اکثر کتب تاریخی ،درفش کاویان زمان ساسانیان، از پوست شیر یا پلنگ ساخته شده بود، بدون آنکه نقش جانوری روی آن باشد. هر پادشاهی که به قدرت می‌رسید تعدادی جواهر بر آن می‌افزود.

 

پس از ورود دین اسلام، ایرانیان تا 200 سال هیچ درفش یا پرچمی نداشتند و تنها دو تن از قهرمانان ملی ایران زمین، یعنی ابومسلم خراسانی و بابک خرم‌دین دارای پرچم بودند. ابومسلم پرچمی یک‌سره سیاه رنگ داشت و بابک سرخ رنگ، به همین روی بود که طرفداران این دو را سیاه‌جامگان و سرخ‌جامگان می‌خواندند.از آنجایی که علمای اسلام تصویرپردازی و نگارگری را حرام می‌دانستند تا سالهای مدید هیچ نقش و نگاری از جانداران بر روی درفش‌ها تصویر نمی‌شد.

نخستین تصویر بر روی پرچم ایران

 

در سال 355 خورشیدی (976 میلادی ) که غزنویان ،با شکست دادن سامانیان ،زمام امور را در دست گرفتند، سلطان محمود غزنوی برای نخستین بار دستور داد نقش یک ماه را بر روی پرچم خود که رنگ زمینه آن یکسره سیاه بود زردوزی کنند. سپس در سال 410 خورشیدی (1031 میلادی) سلطان مسعود غزنوی به انگیزه دلبستگی به شکار شیر دستور داد نقش و نگار یک شیر جایگزین ماه شود.

 

افزوده شدن نقش خورشید بر پشت شیر

در زمان خوارزمشاهیان یا سلجوقیان سکه‌هایی زده شد که بر روی آن نقش خورشید بر پشت شیر آمده بود، رسمی که به سرعت در مورد پرچم‌ها نیز رعایت گردید.در مورد علت استفاده از خورشید این دید‌گاه وجود دارد، چون شیر گذشته از نماد دلاوری و قدرت ،نشانه ماه مرداد (اسد) هم بوده و خورشید در ماه مرداد در اوج بلندی و گرمای خود است،به این ترتیب همبستگی میان خانه شیر (برج اسد) با میانه تابستان نشان داده می‌شود.

 

امیر کبیر و پرچم ایران

میرزا تقی خان امیر‌کبیر ،بزرگ‌مرد تاریخ ایران،دلبستگی ویژه‌ای به نادر شاه داشت و به همین سبب بود که پیوسته به ناصر‌الدین‌شاه توصیه می‌کرد شرح زندگی نادر را بخواند.

امیرکبیر همان رنگهای پرچم نادر را پذیرفت، اما دستور داد شکی پرچم مستطیل باشد(بر خلاف شکل 3 گوشه در زمان نادرشاه)و سراسر زمینه‌ی پرچم سفید، با یک نوار سبز به عرض تقریبی 10 سانتی‌متر در گوشه ی بالایی و نواری سرخرنگ در قسمت پایین و نشان شیر خورشید و شمشیر در میانه پرچم قرار گیرد.

با پیروزی جنبش مشروطه‌خواهی در ایران و گردن نهادن مظفردین‌شاه به تشکیل مجلس، نمایندگان مردم در مجلس‌های اول و دوم به کار تدوین قانون‌اساسی و متمم آن می‌پردازند.در اصل پنجم قانون‌اساسی آمده بود: (الوان رسمی بیرق ایران، سبز و سفید و سرخ و علامت شیر و خورشید است)، کاملا مشخص است که نمایندگان در تصویب این اصل شتاب‌زده بوده‌اند.زیرا اشاره‌ای به ترتیب قرار گرفتن رنگ‌ها ،افقی یا عمودی بودن آنها،و این که شیر و خورشید بر کدام یک از رنگها قرار گیرد به میان نیامده بود.همچنین درباره وجود یا عدم وجود شمشیر یا جهت روی شیر ذکری نشده بود.بدین ترتیب برای اولین بار پرچم ملی ایران به طور رسمی در قانون اساسی به عنوان نماد استقلال و حاکمیت ملی مطرح شد.

در سال 1336 ،نخست وزیر وقت به پیشنهاد هیاتی از نمایندگان وزارتخانه‌های خارجه، آموزش و پرورش و جنگ ،طی بخشنامه‌ای ابعاد دیگر پرچم را مشخص کرد.بخش‌نامه دیگری در سال 1337 در مورد تناسب طول و عرض پرچم صادر شد و طی آن مقرر گردید طول پرچم اندکی بیش از یک برابر و نیم عرضش باشد.

 

پرچم ایران، بعد از انقلاب اسلامی

 

در اصل هجدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1358 (1979 میلادی) در مورد پرچم گفته شده است که پرچم جمهوری اسلامی از سه رنگ سبز، سفید و سرخ تشکیل می‌شود و نشانه جمهوری اسلامی در وسط آن قرار دارد.

نشانی که بیان‌گر "الله" و شعار "لا اله الا الله" است و نمایشگر لاله که سمبل خون شهید است به رنگ قرمز در میان پرچم و روی رنگ سفید قرار گرفته است.

همچنین، 22 "الله اکبر" به رنگ سفید و نشانه پیروزی انقلاب اسلامی در روز 22 بهمن، در حاشیه پایین رنگ سبز و حاشیه بالای رنگ قرمز قرار گرفته است و "الله اکبر" به نشانه ماه بهمن (یازدهمین ماه سال و ماه پیروزی انقلاب اسلامی)یازده بار در رنگ سبز و یازده بار در رنگ سرخ ،و جمعا 22 بار تکرار شده است.

 

معنای رنگ‌های پرچم ایران

سبز:نشانه خرمی و دوستی

سپید:صلح و دوستی

سرخ:نشان خون از دست رفتگان در راه اسلام و ایران

این سه رنگ از دیر باز در نماد‌های ایرانی بکار می‌رفته‌اند.




:: برچسب‌ها: گوناگون, تاریخچه پرچم ایران
تاریخ انتشار : ۱۳٩٠/٥/٢٥ | نظرات ()
 
   
خدایا اگر ندانستم از تو چه بخواهم و از درخواست خودم حیران بودم ؛ تو مرا به آن چه صلاحم هست رهنمون باش.و دلم را بدانچه رستگاری من در آن هست؛متوجه فرماکه چنین کاری از توشگفت آور نیست و از کفایت های توناساخته نمی باشد.