نوشته شده توسط : مهدی پور

ﺗﺎ ﺍﻭﺍﺧﺮ ﻗﺮﻥ 20 ﺗﻤﺎﻡ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﯼ ﺭﻭﺳﺘﺎﯾﯽ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻥ ﺗﺎﻟﺶ ﺧﺎﻧﻪ ﮔﻠﯽ ﻭ ﺯﮔﺎﻟﯽ Zegali ﻭ ﺩﺍﺭ ﻭﺭ ﭼﯿﻦ Daar var chin ﺑﻮﺩﻧﺪ، ﺳﺎﺧﺖ ﻭ ﻧﮕﻬﺪﺍﺭﯼ ﺍﯾﻦ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻣﺸﮑﻞ ﺑﻮﺩ، ﻭ ﺑﻪ ﻣﺮﻭﺭ ﺑﺎ
ﮔﺬﺷﺖ ﺯﻣﺎﻥ ﺑﺴﯿﺎﺭ ﮔﺮﺍﻧﺘﺮ ﻫﻢ ﺗﻤﺎﻡ ﻣﯽ ﺷﺪ .

ﺍﻣﺎ ﺑﺎ ﻋﺮﺿﻪ ﻓﺮﺍﻭﺍﻥ ﻭ ﺍﺭﺯﺍﻥ ﺳﯿﻤﺎﻥ ﻭ ﺁﻫﻦ ، ﻣﺮﺩﻡ ﺧﻮﻧﻪ ﮔﻠﯽ ﺭﺍ ﻓﺮﺍﻣﻮﺵ ﮐﺮﺩﻧﺪ، ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭﯼ ﺍﺯ ﮔﻞ ﻭ ﭼﻮﺏ ﻭ ﭘﻮﺷﺎﻝ ﻭ ﺳﻔﺎﻝ، ﺩﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﻋﺎﯾﻖ ﺑﻨﺪﯼ ﮐﺎﻣﻼً ﺭﻋﺎﯾﺖ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ . ﺍﯾﻦ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺩﺭ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻥ ﻫﺎ ﺧﻨﮏ ﻭ ﺩﺭ ﺯﻣﺴﺘﺎﻥ ﮔﺮﻡ ﺑﻮﺩ، ﺍﻣﺎ ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺟﻠﮕﻪ ﺍﯼ ﺗﺎﻟﺶ ﺗﻤﺎﻡ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﯼ ﭼﻮﺏ ﮔﻠﯽ ﻗﺪﯾﻤﯽ ﺗﺨﺮﯾﺐ ﻭ ﺑﺠﺎﯼ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﺪﺭﻥ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ، ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ ﻭ ﯾﯿﻼﻗﯽ ﺗﺎﻟﺶ کماکان ﺍﯾﻦ ﻧﻮﻉ ﺳﺒﮏ ﻣﻌﻤﺎﺭﯼ ﺩﯾﺪﻩ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ. ﺩﺭ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻫﺎ ﺗﻤﺎﻡ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﯼ ﮔﯿﻼﻥ ﻭ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻥ ﻫﻤﯿﻦ ﮔﻮﻧﻪ، ﻭ ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺗﻤﺎﻣﺎً ﺩﺍﺧﻠﯽ ﻭ ﻣﺤﻠﯽ ﺑﻮﺩ . ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﯼ ﭼﻮﺏ ﮔﻠﯽ ﺗﺎﻟﺶ، ﺑﻪ ﺷﯿﻮﻩ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﯼ ﺑﻮﻣﯽ ﺟﻠﮕﻪ ﻫﺎﯼ ﺷﻤﺎﻟﯽ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻃﺮﺍﺣﯽ، ﻭ ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺳﻨﺘﯽ ﺍﺯ ﻗﺒﯿﻞ ﭼﻮﺏ ﺳﻔﺎﻝ ﻭ ﮐﺎﻫﮕﻞ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﺪ . ﺍﻟﻮﺍﺭﻫﺎ ﻭ ﻧﺮﺩﻩ ﻫﺎﯼ ﺍﯾﻮﺍﻥ ﺧﺎﻧﻪ ﮔﻠﯽ ، ﺍﺯ ﭼﻮﺏ ﺩﺭﺧﺖ ﻣﻠﺞ ﻭ ﺍﺳﮑﻠﺖ ﺧﺎﻧﻪ ﮔﻠﯽ ﺍﺯ ﺳﺘﻮﻥ ﻫﺎﯼ ﻗﻄﻮﺭ ﺩﺭﺧﺘﺎﻥ ﺷﻤﺸﺎﺩ ﻭ ﮐﺸﮕﺮ ‏( ﺷﺐ ﺧﺴﺐ ‏) ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻣﯽ ﺷﺪ .

ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﯼ ﮔﻠﯽ ﺗﺎﻟﺸﯽ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﯼ ﺑﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﺎﺭﯾﺨﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺁﻧﻬﺎ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺁﺭﺍﻡ ﻭ ﺩﻭﺭ ﺍﺯ ﺩﻏﺪﻏـﻪ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﺷﻬﺮﯼ ﺩﺍﺭﻧﺪ، ﺑﺮﺍﯼ ﺁﻧﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺭﻭﯾﺎﯼ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﺩﺭ ﻃﺒﯿﻌﺖ ﺭﺍ ﺩﺍﺭﻧﺪ، ﻭ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﺍﺯ ﺍﻗﺎﻣﺖ ﺩﺭ ﮐﻠﺒﻪ ﭼﻮﺑﯽ ﻭ ﮔﻠﯽ، ﺍﺯ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﯼ ﺑﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﺎﺭﯾﺨﯽ ﺍﺳﺖ . ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺧﺎﻧﻪ ﮔﻠﯽ ﺗﺎﻟﺶ2 ﺍﺗﺎﻕ ﺑﺰﺭﮒ ﺩﺭ ﺩﻭ ﻃﺒﻘﻪ ﻣﺠﺰﺍ، ﯾﮏ ﺑﺎﻟﮑﻦ ﺑﺰﺭﮒ ﺟﻨﻮﺑﯽ ، ﯾﮏ ﺁﺷﭙﺰﺧﺎﻧﻪ ﺩﺍﺷﺖ .

ﻫﻢ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﻧﯿﺰ ﺩﺭ ﺑﺴﯿﺎﺭﯼ ﺍﺯ ﻧﻘﺎﻁ ﺟﻬﺎﻥ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﺳﻨﺘﯽ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ، ﮐﻪ ﺑﺎ ﭼﻮﺏ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ . ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﯼ ﺭﻭﺳﺘﺎﯾﯽ ﺗﺎﻟﺶ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﯼ ﺯﮔﺎﻟﯽ ﻣﺸﻬﻮﺭ ﺍﺳﺖ، ﻣﯽ ﺗﻮﺍﻥ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺍﯼ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺑﻨﺎﻫﺎﯼ ﺳﻨﺘﯽ ﺩﺍﻧﺴﺖ .

ﭼﺎﺭ ﭼﻮﺏ ﻭ ﺍﺳﮑﻠﺖ ﺍﯾﻦ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﭼﻮﺑﯽ ﺍﺳﺖ، ﻭ ﺩﺭ ﭼﻬﺎﺭ ﺩﯾﻮﺍﺭﯼ ﺁﻥ ﺍﺯ ﺟﺴﺖ ﻫﺎﯼ ﺑﻠﻨﺪ ﻭ ﺑﺎﺭﯾﮏ ﺩﺭﺧﺖ ﺍﻧﺠﯿﻠﯽ ‏( ﺗﻔﯽ ‏) ، ﮐﻪ ﺩﺍﺭﺍﯼ ﭼﻮﺏ ﺳﺨﺖ ﻭ ﻣﻘﺎﻭﻣﯽ ﺍﺳﺖ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ . ﺟﺴﺖ ﻫﺎﯼ ﻣﺰﺑﻮﺭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﺻﻄﻼﺡ ﻣﺤﻠﯽ ﺭﯾﮑﻪ ﻣﯽ ﻧﺎﻣﻨﺪ، ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻓﻮﺍﺻﻞ ﻣﺴﺎﻭﯼ ﺩﺭ ﺣﺪﻭﺩ ﭼﻬﺎﺭ ﺍﻧﮕﺸﺖ ﻧﺼﺐ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ .

ﺭﯾﮑﻪ ﺭﺍ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺩﺭ ﻗﺪﯾﻢ ﺑﺎ ﭘﻮﺳﺖ ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎﯼ ﺩﺭﺧﺖ ﻟﺮﮎ ﮐﻪ ﺩﺍﺭﺍﯼ ﺍﻟﯿﺎﻑ ﻣﺤﮑﻤﯽ ﺍﺳﺖ ، ﺑﻪ ﺍﺳﮑﻠﺖ ﺑﻨﺎ ﻭﺻﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﻣﯿﺦ ﺟﺎﯼ ﺁﻥ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ . ﭘﺲ ﺍﺯ ﺁﻧﮑﻪ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﮐﻠﯽ ﺍﺳﮑﻠﺖ ﻭ ﻧﺼﺐ ﺩﺭﺏ ﻭ ﭘﻨﺠﺮﻩ ﻭ ﺭﻭﺯﻧﻪ ﻫﺎﯼ ﻻﺯﻡ ﺗﻤﺎﻡ ﺷﺪ، ﻓﻮﺍﺻﻞ ﺭﯾﮑﻪ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﺎ ﮔﻞ ﭘﺮ ﻭ ﻣﺴﺪﻭﺩ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻭ ﺭﻭﯼ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻧﯿﺰ ﺑﺎ ﺧﺎﮎ ﺭﺱ ﻭ ﯾﺎ ﺁﻫﮏ ﻗﻠﻊ ﺍﻧﺪﻭﺩ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ .

ﺑﺎﻡ ﺍﯾﻦ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﺩﺭ ﺟﻠﮕﻪ ﻭ ﺣﻮﺍﺷﯽ ﻣﺮﺩﺍﺑﯽ ﺑﺎ ﮐﻠﺶ ﻭ ﻭﯾﺎ ﺑﺎ ﻋﻠﻒ ﻫﺎﯾﯽ ﻣﺮﺩﺍﺑﯽ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﮔﺎﻟﯽ ﻭ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺟﻨﮕﻠﯽ ﺑﺎ ﺗﺨﺘﻪ ‏( ﻟﺘﻪ ‏) ﭘﻮﺷﯿﺪﻩ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ، ﺷﯿﺐ ﺑﺎﻡ ﺭﺍ ﺣﺘﯽ ﺍﻟﻤﻘﺪﻭﺭ ﺯﯾﺎﺩ ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ، ﺗﺎ ﺑﺎﺭﺍﻥ ﻫﺎﯼ ﺷﺪﯾﺪ ﻭ ﻣﺪﺍﻭﻡ ﺗﺎﻟﺶ ﺑﻪ ﺩﺭﻭﻥ ﺧﺎﻧﻪ ﻧﻔﻮﺫ ﻧﮑﻨﺪ .

ﺍﺷﺨﺎﺻﯽ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻗﻠﺐ ﺟﻨﮕﻞ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ، ﻭ ﺑﻪ ﭼﻮﺏ ﻭ ﺩﺭﺧﺖ ﺩﺳﺘﺮﺳﯽ ﺩﺍﺭﻧﺪ، ﺧﺎﻧﻪﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮ ﻭ ﺑﺎ ﺍﺳﻠﻮﺑﯽ ﺑﻬﺘﺮ ﻭ ﺭﺍﺣﺘﺮ ﻣﯽ ﺳﺎﺯﻧﺪ، ﺍﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺍﺭﻭﺍﺟﻦ ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ .
ﺑﺪﯾﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﮐﻪ ﺗﻨﻪ ﺩﺭﺧﺘﺎﻧﯽ ﺭﺍ ﮐﻪ 15 ، 20 ﺳﺎﻧﺘﯿﻤﺘﺮ ﻗﻄﺮ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﭘﻮﺳﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ، ﻭ ﺩﻭ ﺑﻪ ﺩﻭ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﺍﻓﻘﯽ ﻭ ﺑﻪ ﻣﻮﺍﺯﺍﺕ ﻫﻢ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﯽ ﺩﻫﻨﺪ . ﺩﻭ ﺍﻧﺘﻬﺎﯼ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻫﻢ ﮐﻤﯽ ﺑﺎ ﺗﺒﺮ ﮔﻮﺩ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ، ﻭ ﺩﻭ ﺗﯿﺮ ﺩﯾﮕﺮ ﻋﻤﻮﺩ ﺑﺮ ﺩﻭ ﺗﯿﺮ ﻗﺒﻠﯽ ﻭ ﺑﺮ ﺭﻭﯼ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﺼﺐ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ، ﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﺑﺮﺩﻥ ﻣﯿﺦ ﯾﺎ ﻃﻨﺎﺏ ﯾﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﭘﻮﺳﺖ ﺩﺭﺧﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻣﺘﺼﻞ ﻣﯽ ﺳﺎﺯﻧﺪ، ﻻﯼ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺎ ﮔﻞ ﻣﺴﺪﻭﺩ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﯽ ﻣﺤﮑﻤﺘﺮ ﻭ ﮐﺎﻣﻠﺘﺮ ﺍﺯ ﺑﻨﺎﻫﺎﯼ ﺯﮔﺎﻟﯽ ﺩﯾﮕﺮ ﺑﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﻣﯽ ﺁﻭﺭﻧﺪ . ﺳﻘﻒ ﺍﯾﻦ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﻭﺳﯿﻠﻪ ﺗﺨﺘﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻟﺖ ﺍﺯ ﭼﻮﺏ ﺑﻠﻮﻁ ﯾﺎ ﭼﻮﺑﯽ ﺩﯾﮕﺮ ﻭ ﮔﺎﻫﯽ ﻫﻢ ﺑﺎ ﮔﺎﻟﯽ ﭘﻮﺷﺎﻧﺪﻩ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ .

ﻃﺮﺯ ﭼﯿﺪﻥ ﻭ ﻧﺼﺐ ﻟﺖ ﺍﺯ ﺣﺎﺷﯿﻪ ﺳﻘﻒ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺩﺍﺧﻞ ﻭ ﺧﻂ ﺍﻟﺮﺃﺱ ﺷﯿﺮﻭﺍﻧﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﺎ ﺁﺏ ﺑﺎﺭﺍﻥ ﺑﺘﻮﺍﻧﺪ ﺍﺯ ﺭﻭﯼ ﺁﻥ ﺑﺪﻭﻥ ﺁﻧﮑﻪ ﺑﻪ ﺩﺭﻭﻥ ﺍﺗﺎﻗﻬﺎ ﺭﯾﺰﺵ ﮐﻨﺪ ﺑﻪ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺳﺮﺍﺯﯾﺮ ﺷﻮﺩ ، ﺑﺴﯿﺎﺭﯼ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺑﻨﺎﻫﺎﯼ ﺭﻭﺳﺘﺎﯾﯽ ﺑﺰﺭﮒ ﻭ ﺩﺭ ﺩﻭ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻮﺩﻩ، ﮔﺎﻩ ﮐﻠﯿﻪ ﺍﻫﻞ ﻣﻨﺰﻝ ﺍﻋﻢ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺻﺎﺣﺐ ﺧﺎﻧﻪ ﻭ ﭘﯿﺸﮑﺎﺭ ﺩﺭ ﻃﺒﻘﻪ ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ، ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭ ﻭ ﭼﻮﭘﺎﻥ ﺩﺭ ﻃﺒﻘﻪ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻧﺪ ، ﺣﺘﯽ ﺩﺍﻣﻬﺎ ﺩﺭ ﺑﺨﺶ ﮐﻢ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ﻫﻢ ﮐﻒ ﺟﺎ ﺩﺍﺩﻩ ﻣﯽ ﺷﺪﻧﺪ .
ﺩﺭ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ ﻣﺮﺗﻔﻊ ﺗﺎﻟﺶ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺧﺘﺎﻥ ﺟﻨﮕﻠﯽ ﺩﺭ ﺩﺳﺘﺮﺱ ﻧﺒﻮﺩﻧﺪ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺳﻨﮓ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﭼﻮﺏ ﻣﯽ ﺷﺪ.

متن از : سر کار خانم پور رستم

جمع آوری و تنظیم : مهدی پور (وبلاگ نصیرمحله)




:: برچسب‌ها: خانه های روستایی گیلان
تاریخ انتشار : ۱۳٩٤/۸/٢٥ | نظرات ()
 
   
خدایا اگر ندانستم از تو چه بخواهم و از درخواست خودم حیران بودم ؛ تو مرا به آن چه صلاحم هست رهنمون باش.و دلم را بدانچه رستگاری من در آن هست؛متوجه فرماکه چنین کاری از توشگفت آور نیست و از کفایت های توناساخته نمی باشد.