نوشته شده توسط : مهدی پور

نقش گیلانیان در پرورش فکری و سیاسی شاه اسماعیل بنیانگذار سلسلۀ صفوی"
.........
صوفیان صفویه (به خصوص دده بیگ تالش) اسماعیل میرزا را که فقط هشت سال داشت از ترس مأموران آق قویونلو که در تعقیب آن ها بودند، مخفیانه به گیلان آوردند. کارکیا میرزا علی فرمانروای مقتدر آل کیا در لاهیجان که شیعی مذهب بود، میزبانی اسماعیل نوجوان را برعهده گرفت. وی مولانا شمس الدین لاهیجی را که از عالمان شیعه بود، به آموزش و تربیت دینی اسماعیل گمارد. در مدت اقامت چند سالهٔ اسماعیل در لاهیجان ( ٩٠۵ ٨٩٨ ه.ق)، امیرنجم زرگر رشتی در تربیت سیاسی وی کوشید. اسماعیل پس از رسیدن به سلطنت، امیرنجم رشتی را در سال ٩١۴ ه.ق به عنوان وکیل (نایب السلطنه) خود برگزید و کلیهٔ امور کشور را به دست او سپرد. این نخستین ایرانی بود که حلقهٔ بستهٔ ترکان قزلباش را در دیوان سالاری صفویان کنار زد و این مقام مهم را عهده دار شد.
.
"گیلان از زمان روی کار آمدن صفویان تا فرو افتادن زندیان ( ١٢٠٩ ٩٠٧ ه.ق)"
..........
با روی کارآمدن صفویان و در پی اجرای سیاست تمرکزگرایی از سوی این دولت، ابتدا روابط امیرنشین آل اسحاق در فومن و سپس امیرنشین آل کیا در لاهیجان با پادشاهان صفوی (شاه اسماعیل و فرزندش شاه تهماسب) رو به وخامت نهاد و سرانجام، در زمان شاه عباس صفوی ( ١٠٠٠ ه.ق) برای همیشه به استقلال گیلان و فرمانروایی شهریاران آن پایان داده شد. تبدیل سرزمین گیلان در زمان شاه عباس یکم به املاک خاصه (املاک مخصوص شاه) موجب شد که ادارهٔ این منطقه به حاکمان و کارگزاران دولت صفوی سپرده شود؛ اما به زودی گیلانی ها از ظلم و ستم کارگزاران صفوی به ستوه آمدند و قیام هایی را علیه آن ها صورت دادند که مهم ترین آن ها، قیام « کارکیا فتحی » در فومن ( ١٠١٠ ه.ق) و « عادلشاه » در لشت نشاء ( ١٠٣٨ ه.ق) بود که توسط قزلباشان و حکام وابستهٔ دربار صفوی سرکوب شدند. در طول دورهٔ حکومت زندیه ( ١٢٠٩ ١١۶٣ ه.ق)، گیلان به دست خوانین محلی (حاجی جمال فومنی و فرزندش هدایت اللّٰه خان) به طور نیمه مستقل اداره می شد. با قدرت گیری آقا محمدخان قاجار در استرآباد (گرگان امروزی) به این وضع خاتمه داده شد.

جهت خواندن مطالب بیشتر لطفا به ادامه مطلب بروید


گیلان در دورۀ سلطنت قاجار ( ١٣۴۴ ١٢١٠ ه.ق)"
..........
از برآمدن قاجارها تا انقلاب مشروطه ( ١٣٢۴ ١٢١٠ ه.ق) گیلان توسط حکّام منصوب دربار قاجار یا نایبان آن ها که اغلب از شاهزادگان و وابستگان دربار بودند اداره می شد. در انقلاب مشروطه اهالی گیلان به ویژه مردم رشت و انزلی از پیشگامان مشروطه خواهی بودند و پس از صادر شدن فرمان مشروطیت از سوی مظفرالدین شاه قاجار، گیلانی ها با ارسال تلگراف به تهران خواستار صدور « دست خطِ آزادی و مشروطیت » شدند.
.
با روی کارآمدن محمد علی شاه و به توپ بسته شدن مجلس، مشروطه خواهان گیلانی به تدریج آماده حرکت به سمت تهران شدند و در نهایت همراه با آزادی خواهان اصفهانی و بختیاری تهران را فتح کردند. با این اقدام، محمدعلی شاه مستبد از سلطنت بر کنار و نظام مشروطه دوباره برقرار شد. با فرارسیدن جنگ جهانی اوّل ( ١٢٩٣ ه.ش)، روس ها قوای نظامی خود را در سطح گسترده وارد گیلان کردند. اشغال گیلان و ظلم و ستم نیروهای اشغالگر روسی، زمینه را برای یک نهضت بزرگ سیاسی اجتماعی به رهبری میرزا کوچک فراهم کرد. نهضت جنگل به رهبری میرزا کوچک که از حمایت های مردمی برخوردار بود، در هفت سال مبارزهٔ مستمر و بی امان خود، ضربات سختی بر اشغالگران روسی انگلیسی و عوامل وابسته به آن ها وارد آورد و سرانجام با شهادت میرزا کوچک در ١١ آذر ١٣٠٠، عمر این نهضت پایان یافت.
.
اندکی پس از خاموشی شعله های نهضت جنگل، بار دیگر قیام های دهقانی در ضدیّت با نظام ارباب و رعیتی و بهره های مالکانه، در نقاط مختلف گیلان صورت گرفت البته اغلب این جنبش های روستایی توسط رضاخان در مقام وزیر جنگ و نخست وزیر و با هدف بالا بردن اعتبار خویش در میان مالکانِ گیلانی سرکوب شد.
منبع : سایت گردش


با تشکر از آقای عاکف معزز لسکو 

تنظیم : مهدی پور (وبلاگ نصیرمحله)




:: برچسب‌ها: تاریخ گیلان
تاریخ انتشار : ۱۳٩٤/٦/۱٤ | نظرات ()
 
   
خدایا اگر ندانستم از تو چه بخواهم و از درخواست خودم حیران بودم ؛ تو مرا به آن چه صلاحم هست رهنمون باش.و دلم را بدانچه رستگاری من در آن هست؛متوجه فرماکه چنین کاری از توشگفت آور نیست و از کفایت های توناساخته نمی باشد.