نوشته شده توسط : مهدی پور

«گل گل چهارشنبه به حق پنج شنبه
زردی بشه، سرخی بایه نکبت بشه، دولت بایه
زردی بی شه ، سرخی بی یه»

چهارشنبه سوری

«سوری» در چهارشنبه سوری به معنی سرخ و برگرفته از سوریک زبان پهلوی است.
در جشن سوری و چهارشنبه سوری چون آتش می افروزند و آتش به رنگ سرخ است،
به این جشنها صفت سوری داده اند. منظور از برافروختن آتش در جشن سوری؛ گرم کردن جهان و زدودن سرما و بدی آن بود.

از نوشتة تاریخ بخارا چنین برمی‌آید که در سده چهارم هجری قمری ، در ایران جشنی معمول بوده که « شب سوری » نامیده می شده و با آتش افروزی و آتش بازی و شادمانی همراه بوده است ونیز « از عادات قدیم » ایرانیان می بوده. بنظر می رسد که جشنی که هم اکنون در شب آخرین شب چهارشنبه سال به نام « شب چهارشنبه سوری» برپا می شود دنبالة همان جشنی می باشد که مؤلف کتاب تاریخ بخارا از آن به « شب سوری » یاد نموده.

علت برگزاری این جشن در شب چهارشنبه: عربها روز چهارشنبه هر هفته را مانند روز سیزده هر ماه نحس و بد شگون می دانستند. جاحظ در کتاب « المحاسن و الاضداد » به تنگی و نحسی آن اشاره کرده و می نویسد: « و الاربعاء یوم ضنک و نحس » این اعتقاد عربی در زمان حکومت تازیان در ایران ، در اندیشة ایرانیان راه یافت و از آن روزگار تا‌کنون ایرانیان هم مانند عربها چهارشنبه را بدشگون و شوم پنداشته و از آن و بلاهای آن سخت پرهیخته اند.

بوته افروزی ـ پیش از پریدن آفتاب از لب بام خانه‌ها ، هر خانواده بوته‌های خار و گزنی را که از پیش فراهم کرده‌اند روی بام یا زمین حیاط خانه ، در سه یا پنج یا هفت «گُله» کُپه می کنند. با پریدن آفتاب و نیم تاریک شدن آسمان ، زن و مرد و پیر و جوان گرد هم جمع می آیند و بوته‌‌ها را آتش می زنند. در این هنگام از بزرگ تا کوچک هر کدام سه بار از روی بوته‌های افروخته می پرند و در هر بار چنین می خوانند: « زردی من از تو ـ سرخی تو از من ».بوته ها که سوخت و خاکستر شد ، زنی خاکستر آن را در « خاک انداز » جمع می‌کند و آنرا از خانه بیرون می برد و در سر چهار راه می ریزد. در بازگشت به خانه، در خانه را سخت می کوبد.
نام های گیلگی چهارشنبه سوری : چهارشنبه سوری در گیلان نامهای گوناگون دارد و هر نامی به گویش و باور مردم آن شهر و آبادانی بستگی دارد. در بیش تر مناطق گیلان به این مراسم گول گوله چهارشنبه می گویند. گول در فارسی گُل و در معنی مجازی سرخ شدن در برابر گرما و حرارت است.

در برخی از مناطق شرق گیلان مثل دیلمان و سیاهکل نیز این مراسم کُل کُله چارشنبَه نام دارد که برابر فارسی آن پشته پشته چارشنبه است که معمولاً کپه های کاه و پوشال را می افروزند.

از جمله مراسم دیگر مردم گیلان برافروختن آتش در بلندترین جای خانه، خانه تکانی، خرید آینه و اسپندِ هفترنگ و گمَج (ظرف سفالی) جستجوکردن چهارشنبه خاتون در آبها، خرس بازی، برگذاری مراسم عمو نوروز ، تفأل و فال زنی، قاشق زنی و ... می باشد.

.آجیل این شب از نوع شیرین و بی نمک است. که شامل( نخود،پسته،کشمش،انجیر،برگه قیسی،بادام هندی و باسلوق می باشد ).

منبع//various.blogsky


....




:: برچسب‌ها: آیین و رسوم گیلانی
تاریخ انتشار : ۱۳٩۳/۱٢/٢٦ | نظرات ()
 
   
خدایا اگر ندانستم از تو چه بخواهم و از درخواست خودم حیران بودم ؛ تو مرا به آن چه صلاحم هست رهنمون باش.و دلم را بدانچه رستگاری من در آن هست؛متوجه فرماکه چنین کاری از توشگفت آور نیست و از کفایت های توناساخته نمی باشد.