نوشته شده توسط : مهدی پور

شاید اگر در سال ۱۲۵۷ هجری شمسی کودکی در این خانه قدیمی متولد نمی‌شد ، امروز آپارتمانی نوساز جای آن را گرفته بود اما تقدیر این بود که این خانه برای مردمان سال‌های بعد به یادگار بماند تا یادآور رهبر جنبشی باشد که بعدها « نهضت جنگل » خوانده شد .

یونس استادسرایی مشهور به میرزا کوچک خان جنگلی از مبارزان انقلاب مشروطه ، رهبر جنبش جنگل و از نخستین رهبران تنها جمهوری شوروی سوسیالیستی در ایران مشهور به جمهوری سرخ گیلان بود . او در ۱۱ آذرماه ۱۳۰۰ هجری شمسی بعد از نبردی سنگین با قوای دولتی در حالی که برای ملاقات با رشیدالممالک خلخالی عازم خلخال شده بود ، بعد از چند روز سرگردانی در کوه‌های تالش ، بر اثر سرما و یخبندان درگذشت و بعد از این که توسط نیروهای حکومتی سر از تنش جدا شد ، در محله سلیمان‌داراب رشت به خاک سپرده شد .

زادگاه میرزا کوچک‌خان جنگلی اما در میانۀ شلوغی شهر رشت ، کمی آنسوتر از میدان تاریخی شهرداری در خیابان پر رفت و آمد استادسرا واقع است . مساحت اولیه این خانه که متعلق به میرزا بزرگ پدر میرزا کوچک‌خان بوده، یک هزار و ۱۲۰ متر مربع بود ، شامل حیاطی وسیع که تا پشت تکیه مستوفی امتداد داشته است . پس از کشته شدن میرزا ، خانواده او به دلیل احساس عدم امنیت در حکومت پهلوی اول خانه را ترک کرده و آن را بعد‌ها به فروش رساندند .

به گزارش تاریخ ایرانی ، طبق اسناد و مدارک به دست آمده اولین بار حدود ۸۰ سال پیش بود که این خانه توسط رحیم‌خان برادر میرزا کوچک به شخصی به نام ابراهیم کلیمی اصفهانی و سپس در سال ۱۳۲۷ هجری شمسی به مرحوم سیف‌الله ملک‌زاده فروخته شد. فرزندان ملک‌زاده بعدها به تفکیک محوطه و فروش قسمت بیشتر این خانه اقدام کردند و بخش باقیمانده از خانه میرزا هم تا سال ۱۳۶۰ به مستاجران واگذار می‌شد .


در اوایل دهه ۸۰ بود که وارث مرحوم ملک‌زاده به دلیل متروکه بودن بنا اقدام به فروش خانه به شرکت خانه‌سازی مقصود ادهمی و شرکا برای تخریب و احداث آپارتمان می‌کند اما در روز تخریب ، شهردار وقت رشت از طریق فردی نا‌شناس در جریان امر قرار می‌گیرد و بی‌درنگ جلوی تخریب کامل بنا را گرفته و با واگذاری زمین معوض به مالک آن ، بنای مخروبه میرزا را به تملک شهرداری در می‌آورد . شهرداری رشت بعد از در اختیار گرفتن این خانه طرح بازسازی آن را در دستور کار قرار می‌دهد و بازسازی بنای فعلی خانه میرزا کوچک در سال۱۳۸۱ با استفاده از کار‌شناسان مجرب و کارآزموده به سبک معماری بومی آغاز می‌شود .

این بنا به مساحت ۳۰۰ متر مربع شامل دو طبقه است که هر طبقه چهار اتاق ، ایوان و دو پلکان در دو طرف خانه برای ورود به ایوان و اتاق‌های طبقه بالا دارد و در حال حاضر شهرداری رشت مالک اصلی آن است . طبقه پایین نمایشگاهی دائمی از کتب مربوط به تاریخ گیلان و نهضت جنگل را در خود جای داده و طبقه بالا اتاق‌های محل زندگی خانواده استادسرایی مانند آن چه در قدیم وجود داشته بازسازی شده است . در گوشه و کنار خانه هم روی دیوارها عکس‌ها و اسنادی از دوران مبارزات نهضت جنگل نصب شده است .

در کنار این عکس‌ها و اسناد جایی در اتاق‌های خانه میرزا تابلویی حاوی تصویر آیت‌الله سیدحسن مدرس نماینده مجلس شورای ملی در اواخر دوران قاجار و اوایل حکومت پهلوی اول به چشم می‌خورد که در نگاه اول تعجب‌برانگیز است . مدرس در خانه میرزا چه می‌کند ؟ با خواندن متن تابلو به دلیل نصب آن در این خانه پی می‌بریم . این متن به پرسش و پاسخی با مدرس درباره میرزا و نهضت جنگل اختصاص دارد .

پرسشگر از مدرس می‌پرسد : «آ یا محاربه با جمعی که پنج سال است بنام اتحاد اسلام و جنگلی‌ها در حدود گیلان قیام کرده و عملا خودشان را به تمام ایرانیان معرفی نموده ، جز حفاظت نوامیس اسلامی و حراست استقلال مملکت و دفاع از دشمنان ایران ، اسلام و قطع نفوذ و مداخلات ظالمانه و تعدیات جابرانه اجانب مقصدی نداشته و ندارند و تنها جمعیتی که در تحت تاثیر دیگران نبوده و فقط به قوای مادی و معنوی و ملی اتکا دارند و حقیقتا موجب افتخار و شرافت ایران و ایرانیان هستند چه صورت دارد ؟ آیا محاربین با این جمعیت در حکم محارب و محاربه با امام زمان (عج) خواهد بود ؟ حکم الله بیان فرمایید . »

مدرس در پاسخ گفته : « حقیر از آقای میرزا کوچک‌خان و اشخاصی که صمیمانه با ایشان هم‌آواز بودند نیت سوئی به دیانت و صلاح مملکت نفهمیدم بلکه جلوگیری از دخالت خارجه و نفوذ سیاست آن‌ها در گیلان عملیاتی بوده بس مقدس که بر هر مسلمانی لازم بود . خداوند همه ایرانیان را توفیق دهد که نیت و عملیات آن‌ها را تعقیب و تقلید نمایند. پر واضح است ظرفیت و ضدیت و محاربه با همچون جمعیتی مساعدت با کفر و معاندت با اسلام است . فی شهر جمادی‌الثانی ۱۳۳۸ ، سیدحسن مدرس »
منبع : تاریخ ایرانی



:: برچسب‌ها: نهضت جنگل, در مورد میرزا کوچک خان
تاریخ انتشار : ۱۳٩٢/٩/۱ | نظرات ()
 
   
خدایا اگر ندانستم از تو چه بخواهم و از درخواست خودم حیران بودم ؛ تو مرا به آن چه صلاحم هست رهنمون باش.و دلم را بدانچه رستگاری من در آن هست؛متوجه فرماکه چنین کاری از توشگفت آور نیست و از کفایت های توناساخته نمی باشد.