نوشته شده توسط : مهدی پور

قبل از پیدایش کانکا برای جدا کردن پوست جو از دانه ئ آن، مردم شفت از وسیله ساده ای که توسط نجاران محلی ساخته می شد ، استفاده می کردند . نام این وسیله پادنگ بود که در بخشی از محوطه سرپوشیده نزدیک به خانه نصب می شد .

برای ساخت آن دو قطعه چوب بزرگ ( عموما تنه درخت ) و چند قطعه آهنی لازم بود .
بدنه اصلی پادنگ ، یک قطعه الوار به ابعاد حدود 20 در 20 و به طول 2 متر بود که معمولا از تنه درخت « لی» محلی می تراشیدند. قطعه کوچکتر که به« پادنگ کله » معروف بود به صورت استوانه ای به قطر حدود 15 سانتی متر و به بلندی 40 تا50 سانتی متر می بریدند و یک سر آن را به صورت زبانه در می آوردند تا در شکاف پادنگ فرو رفته وبا میخ چوبی محکم شود . سر دیگر پادنگ کله ، محل نصب قسمتهای فلزی ( تونکه و دندانهای پادنگ ) بود .
تونکه حلقه ای آهنی به پهنای 5 تا 10 سانتی متر و به قطر حدود 15 سانتی متر بود که بر روی سر آزاد پادنگ کله نصب می شد به طوری که چوب در حلقه آهنی قرار گیرد .
تونکه از ساییده شدن پادنگ کله به وسیله شلتوک جلوگیری می کرد .
دندانها ، به تعداد 7 عدد در هر پادنگ استفاده می شد . دندانها ، میخ آهنی مخصوصی بودند که توسط آهنگران محلی ساخته می شد و یک سر آن را تیزتر می ساختند تا در چوب پادنگ کله فرو رود و سر دیگر که حدود 10 سانتی متر بیرون می ماند ، فرم مخصوص و آج دار داشت  تا پوست شلتوک را بخراشد .
برای نصب پادنگ  در محل پادنگ سر ( اتاقک مخصوص پادنگ با کف و دیوار گل کاری شده و صاف ) ، ابتدا دو قطعه چوب (معمولا قسمتی از تنه درخت ) به قطر 15 تا 20 سانتی متر را  به فاصله 30 سانتی متر از هم در زمین فرو می کردند و روی آنها  شیاری برای قرار گرفتن چوب عرضی پادنگ ایجاد می کردند . بر پهلوی چوب اصلی پادنگ به فاصله 120 سانتی متر از پادنگ کله، سوراخی به قطر تقریبی 5 سانتی مترایجاد می کردند که چوبی استوانه ای ( بیشتر چوب انار ) به قطر 5 تا6 سانتی متر وبه طول 50 سانتی متر در آن فرو می کردند که به صورت ثابت و بی حرکت بماند واز هر طرف  15 تا20 سانتی متربیرون باشد .
پادنگ را با چوب انار عرضی ، بر روی دو پایه شیار دار قرار می دادند . دندانهای پادنگ روی زمین می ماند و برای بلند کردن ، با پا قسمت عقب را فشار می دادند . یعنی پادنگ زن روی پادنگ می ایستاد ، به طوری که یک پایش روی یکی از پایه ها و پای دیگرش در قسمت انتهایی پادنگ قرار داشت . برای حفظ تعادل ، دستگیره ای چوبی را با دو چوب بلند ، به زمین ثابت می کردند .


در محلی که دندانهای پادنگ فرود می آمد، چاله ای با گل ایجاد می کردند که لبه های بلندی داشت .
شلتوک را به مقدار لازم در" پادنگ چاله " می ریختند و پادنگ زن با زور پا و تکیه به دستگیره ، قسمت جلویی پادنگ را بلند می کرد و با جا به جایی خود و قرار گرفتن روی پایه های ثابت ، قسمت جلویی پادنگ ، با دندانهایش بر روی شلتوک درون چاله کوبیده می شد . گاهی برای وارد کردن ضربه ای شدید تر به قسمت جلویی پادنگ ، طنابی بسته می شد و پسر بچه ای در موقع فرود ، طناب را می کشید و به فرود پادنگ کمک می کرد . با تکرار این عمل ، پوست از شلتوک جدا شده و برنج نیمه سفید شده با فل ( گیچیل ) به دست می آمد .
برای پاک سازی برنج از فل ، زنان با  "چوباره " ( طبق چوبی ) گیچیل را هوا می دادند و فل را باد می برد و برنج تمیز می شد . به این کار " برنج فوواچی" یا "چوباره زنی" می گفتند .                                   

او دنگ ( آب دنگ )
در بعضی از مناطق از انرژی آب روان به جای نیروی پا در حرکت دادن « دنگ » استفاده می شد. برای این منظور توربین پره داری در مسیر آب قرار می گرفت.

منبع : وبلاگ لسکو کلایه




:: برچسب‌ها: ابزار و وسایل قدیمی در گیلان
تاریخ انتشار : ۱۳٩٢/٦/٧ | نظرات ()
 
   
خدایا اگر ندانستم از تو چه بخواهم و از درخواست خودم حیران بودم ؛ تو مرا به آن چه صلاحم هست رهنمون باش.و دلم را بدانچه رستگاری من در آن هست؛متوجه فرماکه چنین کاری از توشگفت آور نیست و از کفایت های توناساخته نمی باشد.