نوشته شده توسط : مهدی پور

 ایرانیان از گذشته های بسیار دور ، هنگام فرا رسیدن عید نوروز در هر منطقه ای بر اساس سنت های خاص خود به استقبال از تغییر طبیعت می رفتند تا با آداب و رسومی ویژه ، به حفظ ارزش های خویش پرداخته و آنرا به شایستگی زنده نگاه دارند . استان گیلان هم به جهت دارا بودن فرهنگ ها و سنت های کهن خود از این قاعده مستثنی نیست و در این میان منطقه ضیابر نیز که از نظر موقعیت مکانی از سمت جاده پیربازار در 45 کیلومتری کلانشهر رشت واقع شده و از شمال به شهرستان بندرانزلی محدود می باشد ، دارای حال و هوای منحصر به فردی در آستانه سال نو می باشد . اما علاوه بر دعای تحویل سال نو ، چیدن سفره هفت سین ، دید و بازدیدهای نوروزی و ... ضیابر دارای آیین ها و سنت های خاص دیگری می باشد که به مهمترین آنها به شرح زیر اشاره می نمایم :

1- نوروزی خوانی :

از نیمه اسفند ماه هر سال تا قبل از لحظه تحویل سال جدید ، گروه های سه نفره شب هنگام با در دست داشتن چراغ (فانوس) در کوچه پس کوچه های ضیابر عبور می نمایند و با رفتن به منازل محل ، به شعر خوانی می پردازند . اشعاری بدین گونه :

فصل بهاران آمده / گل در گلستان آمده ....مژده دهید ای دوستان / نوروز سلطان آمده


وهمچنین :

" بخوانم من امام اولین را شه کشور امیرالمؤمنین را

وصی جانشین یعنی علی را به یاسین و الف لام و به فیروز

دهید مژده که آمد عید نوروز امام دومین هم دسته گل

شفاعت می کند او بر سر پل اما سومین شاه جهان است"

(آنها این اشعار را تا امام دوازدهم تکرار می کنند(

دهید مژده که آمد عید نوروز خدایا صاحبخانه را خوشحال گردان

جوانان را داماد گردان عروسش صاحب اولاد گردان

به یاسین و الف و لام و فیروز دهید مژده که آمد عید نوروز

هوا سرد است و بگرفته صدایم که چند تا تخم مرغ باشد دوایم

ایا همشیره فرخ لقایم بکش زحمت بیار عیدی برایم

جوانب خیر ببینید از دعایم و . . .

 در نهایت صاحب منزل به نوروز خوانان هدایایی نظیر پول ، شیرینی ، برنج و تخم مرغ می دهد . اصولاً مردم این دیار آمدن نوروز خوانان را به منزل بسیار به فال نیک می پندارند .

2- حلوای ضیابر :

در واپسین روزهای مانده به سال جدید ، زنان و دختران فامیل بر اساس سنتی که قدمت آن به بیش از چند صدسال باز می گردد، در منزلی جمع می شوند و نسبت به تهیه یک نوع شیرینی خاص به نام ((حلوای ضیابری)) همت می گمارند . تهیه حلوای ضیابر با استفاده از آرد برنج و شیره حاصل از قند ، شکر و دیگر طعم دهنده های مورد نیاز می باشد که این شیرینی محلی در استان گیلان بسیار مشهور بوده و عموماً به عنوان یکی از سوغاتی های بسیار خوشمزه ضیابر از آن نام برده می شود .

3- مرغانه جنگ :

مرغانه جنگ به هم زدن دو تخم مرغ (یا تخم اردک) آب پز و به انتخاب بازیکنان به یکدیگر است . بازیکنی که تخم مرغ رقیب را بشکند برنده مسابقه خواهد بود . معمولاً این مسابقه در روز عید بین رده های مختلف سنی در درون خانواده های ضیابر برگزار می شود که از هیجان خاصی برخوردار است .

4- عروسه گوله ی :

یکی از نمایش های بسیار جذاب و دوست داشتنی می باشد که موضوع آن رقابت عشقی بین دو نفر برای تصاحب نازخانم ، و نوع مبارزه آنان کشتی ، همان میراث پهلوانان است . البته در حین مبارزه حرکات عجیب و خنده داری از سوی دو فرد مبارز صورت می پذیرد که باعث شادی مردم می شود .

5- بازی معروف و قدیمی چال و گود (لب گود) :

این بازی ، یکی از بازی های مورد علاقه جوانان می باشد . برای انجام این بازی چاله های کوچکی کمی بزرگتر از سکه های رایج حفر می شود و هریک از بازیکنان چند سکه در دست می گیرند و به فاصله 2تا3 متری چاله می ایستند و چاله ها را مورد هدف قرار می دهند . سکه هر کس داخل چاله بیافتد برنده است . البته اگر تعداد بازیکنان زیاد شود ، دارای قوانین خاصی می باشد که شرح کامل آن از حوصله این یادداشت خارج است .

***

با توجه به مطالب فوق ، ناگفته نماند که در صبح عید نوروز کودکان و نوجوان با شور و شوقی فراوان با تشکیل گروه هایی محدود در هر یک از منازل اهالی ضیابر حضور می یابند و برای چند دقیقه به صاحب هر خانه آغاز سال نو را تبریک می گویند و در برابر آن ، صاحب خانه نیز طی رسمی دیرینه هدایایی را به عنوان عیدی به آنان می دهد که این امر برای آن کودکان و نوجوان از لذت بسیاری برخوردار است . در پایان ضمن عرض تبریک به مناسبت فرا رسیدن سال نو خدمت همه هموطنان ارجمندم ، امیدوارم به یاری خداوند متعال ، سال 1390 ، سالی سرشار از موفقیت و سربلندی برای ایران اسلامی باشد . انشاالله . . .

نیما حاجتی ضیابری / روزنامه نگار گیلانی




:: برچسب‌ها: آداب وسنت های گیلان, آیین و رسوم گیلانی
تاریخ انتشار : ۱۳٩۱/۱٢/٢٧ | نظرات ()
 
   
خدایا اگر ندانستم از تو چه بخواهم و از درخواست خودم حیران بودم ؛ تو مرا به آن چه صلاحم هست رهنمون باش.و دلم را بدانچه رستگاری من در آن هست؛متوجه فرماکه چنین کاری از توشگفت آور نیست و از کفایت های توناساخته نمی باشد.