نوشته شده توسط : مهدی پور

شهر تاریخی هزار و 2000 ساله هفت دغنان از توابع شهرستان صومعه سرا ، که در غرب  استان گیلان است ، نمادی از تمدن و تاریخ کهن ایران به شمار می آید.

به گزارش خبرنگار مهر در رشت، این شهر قدیمی و تاریخی در منطقه “گسگر ” صومعه سرا قرار دارد که در گذشته مرکز حکومت گسگرات بوده است.(1)

در کتاب از “آستارا تا استرآباد”  اثر دکتر “منوچهر ستوده ” در خصوص منطقه گسگر آورده شده است، در زمان فتحعلی شاه است که حدود “گسگر” مشخص می شود و حاکم این بخش “زیکسار” را مرکز حکومت خود می کند، دهکده های که در زمینهای هموار قرار داشتند، بنام “یل گسکر” و دهکده های کوهستانی همجوار را که تالش نشین بود، “تالش گسکر” خواندند.

همچنین در این کتاب نوشته شده است مرکز اصلی گسگر، طاهر گوراب یکی از بخشهای فعلی صومعه سراست که در ? کیلومتری شمال غربی کسماء و هفت کیلومتری مرداب انزلی کنار رودخانه خالکیا بنا شده است.

دکتر ستوده در این کتاب نوشته است، در زمان رابینو(1331 قمری) جمعیت آن 918 خانوار بوده است که تقریبا گیلک و شیعی مذهب بوده اند.

ویرانه ها و خرابه های به جا مانده شهر تاریخی هفت دغنان نشان از یک منطقه باستانی دارد که به گفته باستان شناسان حداقل 1200 سال قدمت آن است، این شهر تاریخی در فاصله 55 کیلومتری شهر رشت و 25کیلومتری صومعه سرا در غرب استان گیلان واقع شده است.

این محوطه تاریخی برای اولین بار توسط باستان شناسان در سال 1382 شناسایی و گمانه زنی های آزمایشی متعددی در همان سال به مرکزیت محدود مقبره سیده کلثوم معروف به “امامزاده حوری سو” برای تعیین محدوده شهر انجام شده است.

باستان شناسان گیلانی در هفت دغنان بقایای از یک گورستان دوره اسلامی را شناسایی کردند

از این گمانه زنی ها، باستان شناسان گیلانی بقایایی از یک گورستان دوره اسلامی را شناسایی کردند که اجساد این گورستان به صورت نامنظم دفن شده بودند که بنا به فرضیه باستان شناسان این امر به دلیل وقوع حادثه ای همچون زلزله، بیماری یا جنگ اتفاق افتاده است.

در سال 1382 پرونده ثبتی این محوطه توسط باستان شناسان آماده شد و 60هکتار از آنکه بقایای یک شهر تاریخی را در برداشت در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.

 با این حال دومین فصل از کاوشهای منطقه تاریخی هفت دغنان شهرستان صومعه سرا در غرب گیلان از سال گذشته آغاز شده است که در این کاوش گروهی از پژوهشگران و متخصصان رشته های مرتبط با باستان شناسی نیز حضور دارند.

 در این مرحله باستان شناسان موفق شدند بخشهایی از این شهر تاریخی را که شامل حمام های قدیمی، بقایای از ساختمانهای قدیمی، پلهای خشتی، مسیر آبرسانی به داخل شهر، جاده های سنگفرش، انبارهای متعلق به تنبوشه های سفالی و معابر را شناسایی کنند.

 شهر تاریخی گسگر بر اساس الگو و سیستم شهری پیشرفته طراحی شده است.

 کاوش و گمانه زنی های انجام شده در نقاط مختلف محوطه نشان می دهد که این شهر بر اساس الگو و سیستم شهری پیشرفته طراحی و تمامی خصوصیات شهرهای دوره اسلامی را در گیلان دارد.

 با توجه به آثار به دست آمده از این شهر که شامل آجر، سفال، شیشه، کاشی، استخوان و فلز است، باستان شناسان به این نتیجه رسیده اند که شهر تخریب شده در گذشته دارای ساختمان های بسیار مجلل و زیبا بوده که در راه توسعه و پیشرفت گام برمی داشته است.

 هیئت کاوش موفق شدند، بقایای از سه پل خشتی، دو حمام قدیمی، دیوارهای دفاعی یک قلعه تاریخی و بخش منتهی و مسکونی و همچنین جاده های سنگفرش این شهر تاریخی را مشخص کنند.

 هفت دغنان محوطه بقایای از یک شهر وسیع دوره اسلامی است.

 این محوطه بقایای از یک شهر وسیع دوره اسلامی است، که امروزه در میان پوشش گیاهی انبوه از چشم دور مانده است.در چشم اندازهای این محوطه آثاری از برجستگی های مربوط به ابنیه قدیمی که پوشیده از گیاهان و درختچه های جنگلی است دیده می شود که احتمالا بقایای آثار معماری این شهر تاریخی است.

 در این میان سازه های از بقایای سه پل خشتی که بر روی رودخانه های بهمبر، ساخته شده مشاهده می شود، همچنین بقایای از سازه که در نزد اهالی منطقه به حمام هفت دغنان شهرت دارد، از همه بهتر باقی مانده و جزئیا ت معماری آن قابل تشخیص است.سازه های دیگر که از ابنیه قدیمی شهر تاریخی هفت دغنان را تشکیل می دهند در اثر حفاری های غیر مجاز، معماری آنها انکار شده است که نیاز به بررسی های بیشتردارند.

 مناره آجری گسگر:

 این مناره در روستای مناره بازار و در فاصله 9 کیلومتری غرب شهرستان صومعه سرا واقع شده است. متاسفانه از بانی و سازنده مناره اطلاعاتی در دست نیست.

 این مناره به ارتفاع حدود ۱۵٫۹ متر و قطر پایه ای آن حدود سه متر و محیط آن 30/ 18متر است، ورودی این بنا در جنوب غربی واقع شده که مصالح ساختمانی آن از آجر و ملات ساروج است.

 ابعاد آجرهای بکار رفته 21 در 21 سانتیمتر و ضخامت 5/4 سانتیمتر است، ورودی به داخل مناره بوسیله پلکانی مارپیچ با 49 پله میسر است که در انتها به بام مسطح برج منتهی می شود.

در ارتفاع حدود پنج متری این برج یک نوار به پهنای 25 سانتیمتر بر بدنه بیرونی آن دیده می شود که مشخص نیست که محل نصب کتیبه بود یا صرفا بعنوان عنصر تزئینی بکار رفته است.

 در قسمت فوقانی مناره در دو ردیف نقش هندسی جهت تزئین مناره بکار رفته است که امروزه بر اثر فرو ریختن قسمت بالای مناره قابل مشاهده نیست.

 قسمت پائین و بخش های از قسمت فوقانی برج آجری گسکر مرمت شده است

 طی سالهای 82 -1381 بخشهای قابل ملاحظه ای از قسمت پائین برج و نیز بخشهای از قسمت فوقانی برج مرمت شده است.

 شهرستان صومعه سرا که عمده منطقه تاریخی گسگرات را در بر می گیرد با وسعتی حدود ??? کیلومتر مربع در ?? کیلومتری غرب شهر رشت و در شمال غربی فومن واقع شده است.

 مهمترین جاذبه های تاریخی و گردشگری این شهرستان عبارتند از شهر تاریخی هفت دغنان، مناره آجری گسکر، پل خشتی گوراب، مرغانه پرد، پل گازروبار، حمام کسماء، سردابه روستای تنیان است.

منبع: گیلان نیوز

( 1 ) هفت دغنان که بخشی از منطقه قومی تالش است و تا زمان حکمرانی شاه عباس مرکز تالش میانی بود؛ این ناحیه تا سال 1362 از توابع تالشدولا « رضوانشهر» به شمار می آمد . در آن سال همچنین هفت روستای تالش نشین گچلیک و سیاووزان نیز از رضوانشهر منفک و ضمیمه شهرستان بندر انزلی گردید ." تالشان"

 


...




:: برچسب‌ها: جاذبه های گردشگری گیلان, اماکن تاریخی و باستانی گیلان
تاریخ انتشار : ۱۳٩٠/٦/۱٩ | نظرات ()
 
   
خدایا اگر ندانستم از تو چه بخواهم و از درخواست خودم حیران بودم ؛ تو مرا به آن چه صلاحم هست رهنمون باش.و دلم را بدانچه رستگاری من در آن هست؛متوجه فرماکه چنین کاری از توشگفت آور نیست و از کفایت های توناساخته نمی باشد.