نوشته شده توسط : مهدی پور

یکی از سنت‌های قدیمی در میان روستاییان جلگه‌ی شرقی گیلان، ساختن کالبی به صورت گروهی بوده است. کالبی وسیله‌ای تشت مانند و گرد است که دور آن به سمت بالا برآمدگی دارد.

روش ساخت کالبی بدین صورت بود که پِهِن گاو یا گوساله را در گوشه‌ای می‌انباشتند، تا به اندازه‌ی کافی جمع‌آوری شود. زن خانواده یک روز قبل از ساختن کالبی، زنان و دختران محله را خبر می‌کرد تا از آن‌ها برای ساختن کالبی کمک بگیرد، سپس پهن‌های جمع آوری شده در حیاط ریخته می‌شدند و همه‌ی یاوران با پای برهنه آن را به اصطلاح لگدمج (لگدمال) می‌کردند، تا کاملاً نرم شده و حالت خمیری به خود بگیرد، سپس مقداری فَل به آن می‌افزودند و به اندازه‌های مختلف گلوله می‌کردند. کسانی که در کار ساختن کالبی مهارت داشتند و به اوستا (ustâ) معروف بودند، گلوله‌ها را با دست پهن کرده، دیواره‌ای به سمت بالا برای آن می‌ساختند تا پِهِن به صورت کالبی در آید، سپس آن‌ها را در پشت بام خانه یا داخل تلمبار و طویله قرار می‌دادند تا بر اثر گرما خشک شوند. این کار، بیشتر در تابستان صورت می‌گرفت و عمل خشک شدن ٣ تا ۵ روز طول می‌کشید. پس از پایان کار، از یاوران پذیرایی می‌شد، و یاوران با کوبیدن به پشت تشت، و رقص و پایکوبی به خانه‌های خود می‌رفتند. امروزه به دلیل استفاده از کالبی‌های چوبی و کاربرد "برنج خشک کن" برقی در کارخانه‌های برنج‌کوبی، این سنت به فراموشی سپرده شده است.

این وسیله کارکرد‌های مختلفی داشت، مثلاً شلتوک‌ خشک نشده را داخل کالبی ریخته و بر روی خرک‌های چوبی در گرم‌خانه می‌گذاشتند، تا خشک شده و به برنج دودی تبدیل شود و یا برای پرورش کرم ابریشم از آن استفاده می‌نمودند. برای این کار، کرم‌های ابریشم را داخل آن می‌گذاشتند تا به حد کافی رشد کنند، سپس کرم‌های رشدیافته را به داخل تلمبار(سالن پرورش کرم ابریشم) حمل می‌کردند تا به پیله تبدیل شوند. در منطقه‌ی رودبنه، کاربرد کالبی بیشتر برای پرورش کرم ابریشم بوده است.


 


منبع : وب سایت موزه روستایی گیلان




:: برچسب‌ها: آداب وسنت های گیلان, ابزار و وسایل قدیمی در گیلان
تاریخ انتشار : ۱۳٩۱/۱۱/٧ | نظرات ()
 
   
خدایا اگر ندانستم از تو چه بخواهم و از درخواست خودم حیران بودم ؛ تو مرا به آن چه صلاحم هست رهنمون باش.و دلم را بدانچه رستگاری من در آن هست؛متوجه فرماکه چنین کاری از توشگفت آور نیست و از کفایت های توناساخته نمی باشد.