نوشته شده توسط : مهدی پور

غمنامه کشتی سلطنتی ایران در دریای خزر
کشتی سلطنتی شیر و خورشید ایران، تنها کشتی جنگی ایران در دوران قاجار در دریای خزر بود که در زمان ناصرالدین شاه از روسها خریداری شده بود. این کشتی توپدار در بندرگاه انزلی پهلو گرفته بود ناصرالدی نشاه در سفر خود به پهنه شمالی کشور، با این کشتی به بازدید از کرانه های ایران نیز پرداخت.

روزنامه قفقاز در شماره 18 خود در باره این کشتی می نویسد:
 «...کشتی جدید ناصرالدین شاه، که در استکهلم درست کرده اند وارد گمرکخانه پترزبورگ شد. این کشتی دارای دو ستون و دو چرخ است. به طوری که می توان با نفت هم راه انداخت. کشتی مزبور خیلی قشنگ و خوش وضع است، سرعت حرکت آن در ساعت بیشتر از پانزده گره دریایی است. مرتبه بالایی عبارت از سه اتاق است: خوابگاه، سالون و اتاق تحریر(نگارش). مرتبه پایین نهارخوری و اتاق کاپیتان و اتاقچه ها به جهت نوکر و عمله کشتی. اتاقی که به جهت شخص همایونی درست شده، دیوارهایش نقاشی های ممتاز و معتبر از دورنماهای مملکت سوئد و شهر استکهلم و ایران و کف آن با فرشهای اعلی تزیین شده است. این کشتی از حیث صنعت خیلی خوب است. ماشین (موتور) او بهترین ماشینهاست و در کارخانجات کشتی سازی فرنگستان تا امروز بهتر از این ماشینها درست نکرده اند! این کشتی به چهل هزار منات تمام شده است. کشتی را بدون گمرک از کانالها به رودخانه ولگا داخل خواهند کرد و از آنجا وارد دریای مازندران...»

نخستین فردی که در دوران قاجار به لزوم ایجاد نیروی دریایی در دریای مازندران واقف شد، حسینقلی خان، برادر آغامحمدخان قاجار بود. رخداد جنگهای ایران و روس و وجود مرز دریایی میان دو کشور، لزوم تأسیس نیروی دریایی را بیش از پیش نمایان کرد.

طبق پیمان نامه گلستان 1813 میلادی (1192خورشیدی) و فصل 8 پیمان نامه ترکمن چای 1828 میلادی (1207 خورشیدی) ایران از حق کشتیرانی در دریای مازندران محروم شده بود. حتی کشتیهای ماهیگیری هم حق دور شدن از خط ساحلی را نداشتند.

 ناصرالدین شاه قاجار، تحت تأثیر افکار امیرکبیر، به دنبال ایجاد یک نیروی دریایی در دریاهای شمال و جنوب کشور بود و این کار را در سال 1865 میلادی (1244خورشیدی) با خرید رزمناو پرسپولیس برای ایجاد امنیت در خلیج فارس و دریای مکران آغاز کرد.

کشتی توپ دار شیر و خورشید تنها کشتی ایرانی در آن سا لهاست که آن هم با اجازه روسیه و در اصل برای تفریح پادشاه قاجار در سواحل زیبای شمال ایران خریداری شد.

یکی از رخدادهای غمانگیز و اسفبار زمان قاجار که نتیجه مستقیم ضعف دستگاه حاکمه ایران بود، برای این کشتی رخ داد. هنگامی که کشتی شیر و خورشید برای بازدید از بندر انزلی به بادکوبه رفت و به نزدیکی بندر رسید، از لنگرگاه صدای شلیک توپ و تفنگ برخاست.

ناخدای ایرانی به گمان اینکه مقدم کشتی شیر و خورشید که با پرچم سلطنتی حرکت میکرد را تبریک می گویند، پاسخ داد. اما گلوله های بعدی چرخ کشتی را شکافت و آن را از کار انداخت. ناوچه های گشت دریایی روسی به کشتی ایرانی نزدیک شدند و آنگاه معلوم شد که کشتی سلطنتی قبله عالم حق ندارد با پرچم رسمی شیر و خورشید ایران به بندر بادکوبه نزدیک شود. به ناچار کشتی سلطنتی از بادکوبه عقب نشینی کرد. یک بار دیگر نیز روسها ثابت کردند که بدترین همسایگان ایران هستند.

داستان نیروی دریایی نوین ایران در دریای مازندران در زمان قاجار، با همین چند سطر غم انگیز پایان می‌یابد. از سرنوشت این کشتی اطلاع چندانی در دسترس نیست. به روایتی پس از قتل ناصرالدین شاه، این کشتی با رنج و مشقت فراوان به خلیج فارس منتقل شد.

نویسنده: جعفر سپهری
پیام دریا شماره 210 بهمن 90
ماخذ: رائین، اسماعیل. دریانوردی ایرانیان. انتشارات جاویدان،

منبع :  گیلان نیوز


...




:: برچسب‌ها: تاریخچه گیلان, تاریخ گیلان
تاریخ انتشار : ۱۳٩۱/٥/٢٠ | نظرات ()
 
   
خدایا اگر ندانستم از تو چه بخواهم و از درخواست خودم حیران بودم ؛ تو مرا به آن چه صلاحم هست رهنمون باش.و دلم را بدانچه رستگاری من در آن هست؛متوجه فرماکه چنین کاری از توشگفت آور نیست و از کفایت های توناساخته نمی باشد.